ជៀប សុខ ៖ នារីស្រែអំបិល (ខេត្តកំពត)
នៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៧៧ដល់ឆ្នាំ១៩៧៩ សុខ ត្រូវបានលោកស្រី អៀង ធិរិទ្ធ ផ្លាស់ចេញពីមន្ទីរពេទ្យ ៦មករា ដែលមានទីតាំងនៅជិតវត្តភ្នំ(ភ្នំពេញ) ឲ្យទៅធ្វើជានារីធ្វើស្រែអំបិលនៅឃុំកំពង់កណ្ដាល ខេត្តកំពត។ សុខ បាននិយាយពីរឿងរ៉ាវដូចខាងក្រោម៖
ជៀប សុខ[1] ភេទស្រី អាយុ៦៨ឆ្នាំ សព្វថ្ងៃជាកសិករ។ សុខ មានស្រុកកំណើតនៅភូមិអាគ្រាច ឃុំព្រៃឈរ ស្រុកកំពង់ត្របែក ខេត្តព្រៃវែង។ សព្វថ្ងៃរស់នៅភូមិកណ្ដាល ឃុំម៉ាឡៃ ស្រុកម៉ាឡៃ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ សុខ មានប្ដីឈ្មោះ វ៉ែន សំអាត អាយុ៦៥ឆ្នាំ សព្វថ្ងៃជាកសិករ។ សុខ មានកូន២នាក់( ប្រុស១នាក់ ស្រី១នាក់) កូនទី១អាយុ៣០ឆ្នាំ ចំណែកកូនទី២អាយុ២៦ឆ្នាំ។ សុខ មានឪពុកឈ្មោះ ខាន់ (ស្លាប់) និងម្ដាយឈ្មោះ ស្រ៊ុន (ស្លាប់)។ សុខ មានបងប្អូន៥នាក់(ប្រុស២នាក់ ស្រី៣នាក់)។
កាលពីក្មេង សុខ បានរៀនត្រឹមថ្នាក់ទី១០«សង្គមចាស់» នៅសាលាភូមិថ្មី ដែលស្ថិតនៅភូមិថ្មី ឃុំម៉ាឡៃ ស្រុកម៉ាឡៃ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ សុខ ឈប់រៀនដោយសារតែប្រទេសធ្លាក់ចូលក្នុងសង្រ្គាមស៊ីវិល ពេលដែលលោកសេនាប្រមុខ លន់ នល់ បានធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់សម្ដេចព្រះនរោត្ដម សីហនុ នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧០។
នៅឆ្នាំ១៩៧៥ សុខ បានស្ម័គ្រចិត្តចូលបំរើអង្គភាពពេទ្យនៅក្នុងឃុំព្រៃឈរ។ នៅឆ្នាំ១៩៧៦ អង្គភាពពេទ្យនៅក្នុងឃុំព្រៃឈរទាំងអស់ត្រូវបានអង្គការបញ្ជូនឲ្យទៅនៅឃុំឈូក ស្រុកក្រូចឆ្មារ ខេត្តកំពង់ចាម ដើម្បីឲ្យទៅជួយបេះកប្បាស និងដាំកប្បាសបន្ថែម។ ពេលធ្វើដំណើរមកដល់ស្រុកក្រូចឆ្មារ សុខ បានឃើញប្រជាជនជាច្រើនប្រហែល១០០០ទៅ២០០០នាក់ កំពុងតែបេះកប្បាសច្រកដាក់ប៉ាវ ដើម្បីបញ្ជូនទៅកន្លែងផ្សេង (មិនស្គាល់ឈ្មោះ)។ លុះស្អែកឡើង សុខ បានចុះមកជួយធ្វើការងារបេះកប្បាសដូចប្រជាជនធម្មតា។
នៅឆ្នាំ១៩៧៧ សុខ និងអង្គភាពពេទ្យដែលផ្លាស់មកពីឃុំព្រៃឈរត្រូវបានអង្គការបញ្ជូនបន្តឲ្យឡើងទៅទីក្រុងភ្នំពេញ ដើម្បីធ្វើជាគ្រូពេទ្យនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យ ៦មករា ដែលមានទីតាំងនៅជិតវត្តភ្នំ ។ សុខ បាននិយាយបន្តថា ពេលចូលធ្វើការងារដំបូង សុខ បានឃើញអ្នករបួសប្រហែលរាប់ម៉ឺននាក់ កំពុងសម្រាកព្យាបាលនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យ ប្រធានគ្រប់គ្រងអង្គភាពពេទ្យឈ្មោះ អៀង ធិរិទ្ធ ។ អ្នករបួសដែលកំពុងសម្រាកនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យ ៦មករា ភាគច្រើនគឺជាកងទ័ពដែលត្រូវរបួសនៅតាមព្រំដែនដោយដឹកបញ្ជូនតាមឡាន និងតាមយន្តហោះយកមកសម្រាកព្យាបាល។ សម្រាប់អាហារហូបចុករបស់អ្នកជំងឺដែលកំពុងសម្រាកព្យាបាលនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យ ៦មករា គឺហូបបានគ្រប់គ្រាន់មិនមានការខ្វះខាតអ្វីទេ ព្រោះផ្លែឈើនិងចំណីអាហារផ្សេងៗត្រូវដឹងបញ្ជូនមកទាំងឡានយកទុកឃ្លាំងនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យ។
នៅឆ្នាំ១៩៧៨ សុខ ធ្វើពេទ្យនៅទីក្រុងភ្នំពេញបានរយៈពេល១ឆ្នាំត្រូវបាន អៀង ធិរិទ្ធ ផ្លាស់ចេញពីអង្គភាពពេទ្យ៦មករា បញ្ជូនឲ្យទៅធ្វើស្រែអំបិលនៅឃុំកំពង់កណ្ដាល ខេត្តកំពត។ សុខ ធ្វើស្រែអំបិល និងធ្វើពេទ្យនៅក្នុងឃុំកំពង់កណ្ដាលបានរយៈពេលប្រហែល១ឆ្នាំ ទើបកងទ័ពវៀតណាមវាយចូលមករំដោះ។ សុខ បាននិយាយបន្តថា ពេលដែលកងទ័ពវៀតណាមវាយចូលមកដល់ឃុំកំពង់កណ្ដាល សុខ និងប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងខេត្តកំពត បាននាំគ្នារត់គេចខ្លួនចេញពីកន្លែងធ្វើអំបិល ដោយឆ្លងកាត់តាមផ្លូវជាតិ៤ ទៅសំងំលាក់ខ្លួននៅក្នុងព្រៃបានរយៈពេលមួយថ្ងៃ ដោយសភាពការណ៍មិនស្រួល សុខ និងប្រជាជនតទាំងអស់បាននាំរត់បន្តចេញពីក្នុងព្រៃសំដៅមកដល់ស្រុកសំឡូត ខេត្តបាត់ដំបង។ សុខ បានរៀបរាប់ពីទុក្ខវេទនារបស់ប្រជាជន ពេលដែលធ្វើដំណើរតាមផ្លូវ ប្រជាជនមួយចំនួនតូចត្រូវបានដើរដួលស្លាប់ជាបន្តបន្ទាប់ ដោយសារតែអស់កម្លាំងនិងគ្មានអាហារហូបចុកគ្រប់គ្រាន់។ ប្រជាជនដើរដួលស្លាប់តាមផ្លូវភាគច្រើនសុទ្ធតែមនុស្សចាស់ជរា និងស្រ្តីដែលទើបតែសម្រាលកូន។ ចំណែក សុខ និងប្រជាជនដែលធ្វើការងារនៅក្នុងអង្គភាពស្រែអំបិល ពេលដែលរត់មកតាមផ្លូវគឺបានត្រៀមអង្ករម្នាក់ពីរទៃ និងម្ហូបអាហារមួយចំនួនទុកសម្រាប់ហូបតាមផ្លូវ។ លុះធ្វើដំណើរយប់កន្លែងណា បាននាំគ្នាសម្រាកនៅកន្លែងហ្នឹង។ សុខ និងអង្គភាពស្រែអំបិលបានធ្វើដំណើរជាច្រើនខែបានមកដល់ស្រុកសំឡូត ខេត្តបាត់ដំបង។ ពេលធ្វើដំណើរចូលមកដល់ស្រុកសំឡូត សុខ និងអង្គភាពស្រែអំបិលបាននាំគ្នាមកសម្រាកនៅសាលាស្រុកអាឈួន ពីព្រោះនៅក្នុងសាលាស្រុកសំបូរផ្លែឈើអាចជួយសម្រួលទៅលើការហូបចុកនៅក្នុងអង្គភាពបានរាប់ខែ។ បន្ទាប់ពីស្នាក់នៅសាលាស្រុកអាឈួន បានប្រហែល៣ខែ កងទ័ពវៀតណាមបានវាយចូលមកដល់ស្រុកសំឡូត។ ពេលនោះ សុខ និងប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងស្រុកសំឡូតបានរត់ចេញពីភូមិស្រុក សំដៅទៅលាក់ខ្លួននៅក្នុងព្រៃប៉្រោង ហើយបានរត់បន្តចេញពីព្រៃប៉្រោងចូលទៅរស់នៅក្នុងទឹកដីថៃ។
នៅឆ្នាំ១៩៨០ សុខ និងប្រជាជនដែលរត់ចូលទៅរស់នៅក្នុងដីថៃត្រូវបាន ខៀវ សំផន ហៅឲ្យត្រឡប់ចូលមករស់នៅស្រុកសំឡូតវិញ ដែលទីតាំងនៅភូមិក្បាលស្ពាន។ បន្ទាប់មក ខៀវ សំផង បានចាត់តាំងឲ្យមានមេភូមិ ដើម្បីឲ្យគ្រប់គ្រងនៅក្នុងភូមិក្បាលស្ពាន ហើយ ខៀវ សំផន បានហៅប្រជាជនទាំងអស់នោះថា អង្គភាព១១២។ ពេលចូលមកដល់ភូមិក្បាលស្ពានដំបូង មេភូមិ (មិនចាំឈ្មោះ)បានបញ្ជាឲ្យអង្គភាព១១២ទាំងអស់ រៀបចំនិងបោសសម្អាតនៅក្នុងភូមិ និងប្រាប់ឲ្យប្រជាជនសាងសង់ផ្ទះទុកសម្រាប់ស្នាក់នៅ។ ចំណែកប្រជាជនខ្លះទៀត បាននាំគ្នាមកសាងសង់ផ្ទះនៅតាមមាត់អូរនិងតាមមាត់ស្ទឹង ព្រោះងាយស្រួលក្នុងការដាំបន្លែសម្រាប់ផ្គត់ផ្គងនៅក្នុងគ្រួសារ និងសម្រាប់ផ្គត់ផ្គងទៅឲ្យអង្គភាព។ ចំណែក សុខ និងប្រជាជននៅក្នុងអង្គភាព១១២ មួយចំនួនធំបាននាំគ្នាកាប់ឆ្ការព្រៃដើម្បីយកដីធ្វើស្រែចម្ការ។ សម្រាប់ការហូបចុករបស់អង្គភាព១១២គឺហូបបានគ្រប់គ្រាន់មិនសូវមានការខ្វះខាតប៉ុន្មានទេ ព្រោះប្រជាជនអាចធ្វើស្រែដោយខ្លួនឯងនិងម្ហូបអាហារអង្គភាពជាអ្នកផ្គត់ផ្គង។ បន្ទាប់ពីរៀបចំភូមិបានស្រួលបួល ខៀវ សំផន បានចាត់តាំងឲ្យ សុខ និងអង្គភាព១១២មួយចំនួនមានទាំងប្រុស ទាំងស្រី ដឹកជញ្ជូនស្បៀងអាហារយកទៅឲ្យកងទ័ពនៅជួរមុខ ដែលមានទីតាំងនៅលើភ្នំយាយសំ ដែលគ្រប់គ្រងដោយ តា ម៉ុក។
នៅឆ្នាំ១៩៨៥ កងទ័ពវៀតណាមនិងកងទ័ពរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានធ្វើដំណើរចូលមកវាយស្រុកសំឡូតម្ដងទៀត ហើយកងទ័ពវៀតណាមបានផ្លោងគ្រាប់ជាច្រើនសំដៅមកស្រុកសំឡូត។ ពេលនោះ សុខ និងប្រជាជននៅក្នុងអង្គភាព១១២មានការតក់ស្លុតនិងជ្រួលច្របល់ជាខ្លាំង ពេលបានឃើញគ្រាប់ផ្លោងហោះមកយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់។ បន្ទាប់ពីផ្លោងគ្រាប់ឥតឈប់ឈរ សុខ និងអង្គភាព១១២ បាននាំគ្នារត់ចេញពីស្រុកសំឡូតចូលទៅក្នុងដីថៃម្ដងទៀត លុះទាហានថៃបានឃើញបានដឹកជញ្ជូនអង្គភាព១១២ទាំងអស់មកដាក់នៅជំរំ៨៥។ ពេលកំពុងស្នាក់ជំរំ៨៥ សុខ និងឪពុកបាននាំគ្នា ដាំស្រូវ ដាំពោត ដាំដំឡូង ចិញ្ចឹមត្រីនិងដាំបន្លែបន្តិចបន្តួចសម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិត។ សម្រាប់ជំនួយមកពីក្រៅប្រទេសផ្ដល់មកជំរំ៨៥មានដូចជា អង្ករ ត្រីខ ប៊ីចេង អំបិល ប្រហុក និងស្ករ។ បន្ទាប់ពីរស់នៅក្នុងដីថៃបានប្រហែល៣ទៅ៤ឆ្នាំ កងទ័ពវៀតណាមនិងកងទ័ពរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានដកកម្លាំងចេញពីស្រុកសំឡូតវិញ។ បន្ទាប់ពីដឹងដំណឹង សុខ និងអង្គភាព១១២ទាំងអស់បានធ្វើដំណើរចេញពីដីថៃត្រឡប់មករស់នៅភូមិក្បាលស្ពានវិញ។ សុខ បាននិយាយបន្តទៀតថា ពេលធ្វើដំណើរចូលមកដល់ក្នុងភូមិ សុខ និងអង្គភាព១១២ ទាំងអស់ជួបការលំបាកជាខ្លាំង ព្រោះផ្លូវធ្វើដំណើរចូលមកក្នុងភូមិសំបូរទៅដោយមីននិងគ្រាប់មិនទាន់ផ្ទុះដែលបង្កប់ដោយកងទ័ពវៀតណាមនិងកងទ័ពរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ ពេលធ្វើដំណើរមកដល់មុខផ្ទះ សុខ និងឪពុកបានឃើញផ្ទះដែលធ្លាប់រស់នៅបាំងជុំជិតទៅដោយព្រៃក្រាស់ៗ និងមានដើមឈើធំជាច្រើនដុះនៅពីក្រោយផ្ទះ។ បន្ទាប់មក សុខ ឪពុក និងមិត្តភក្ដិម្នាក់ទៀត ដែលតែងតែយកអាសារគ្នា និងរាប់អានគ្នាដូចជាបងប្អូនបង្កើតបាននាំគ្នាកាប់ឆ្ការព្រៃដែលបាំងផ្ទះ ដើម្បីជួសជុលផ្ទះសារឡើងវិញ និងកាយយកសម្ភាររបស់របរដែលបានកប់ទុកក្នុងដីយកមកប្រើប្រាស់ឡើងវិញ។ បន្ទាប់ពីជួសជុលផ្ទះរួច សុខ និងឪពុកមាននាំគ្នាកាប់ឆ្ការព្រៃយកដីធ្វើស្រែចម្ការ ដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិត។ នៅឆ្នាំ១៩៩០ សុខ ត្រូវបានឪពុករៀបចំឲ្យរៀបការជាមួយ វ៉ែន សំអាត ដែលមានស្រុកកំណើតនៅក្នុងខេត្តតា កែវ។ បន្ទាប់ពីរៀបការរួចឪពុក សុខ បានធ្លាក់ខ្លួនឈឺធ្ងន់ រហូតបានទទួលមរណៈភាព។ បន្ទាប់ពីឪពុកស្លាប់ សុខ និងប្ដីបានខំប្រឹងធ្វើស្រែបន្ថែម ដើម្បីផ្គត់ផ្គងជីវភាពនៅក្នុងគ្រួសារ។
នៅឆ្នាំ១៩៩៦ កងទ័ពរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងកងទ័ពខ្មែរក្រហមបានសមាហរណកម្ម ពេលនោះនៅក្នុងស្រុកសំឡូតមានការផ្លាស់ប្ដូរជាខ្លាំង ព្រោះមានផ្លូវថ្នល់ងាយស្រួលក្នុងធ្វើដំណើរ មានសាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ និងវត្តអារាម។ ដោយសារតែជីវភាពក្រីក្រ សុខនិងប្ដីបានសម្រចចិត្តលក់ដីនៅស្រុកសំឡូត ផ្លាស់មកទិញដីនៅភូមិកណ្ដាល ឃុំម៉ាឡៃ ស្រុកម៉ាឡៃ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ហើយបានរកស៊ីបន្ដិចបន្តួចចិញ្ចឹមជីវិតដល់សព្វថ្ងៃ៕
អត្ថបទដោយ ចាន់ ណារិទ្ធ
[1] មជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជាសម្ភាសន៍ជាមួយ ឈ្មោះ ជៀប សុខ ថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១០ (BMI0040) ។