(ព្រៃវែង)៖ អោក សាវី អាយុ៦៦ឆ្នាំ មានទីកន្លែងកំណើតនៅភូមិថ្មពូន ឃុំ កញ្ជ្រៀច ស្រុកកញ្ជ្រៀច ខេត្តព្រៃវែង បច្ចុប្បន្មរស់នៅភូមិប្រស្រែមុខ ឃុំកញ្ជ្រៀច ស្រុកកញ្ជ្រៀច ខេត្តព្រៃវែង។ បច្ចុប្បន្ននេះមានជំងឺលើសសម្ពាធឈាម។

នៅឆ្នាំ១៩៧៥ ខ្មែរក្រហមបានចូលរំដោះទីក្រុងភ្នំពេញ និងកាន់កាប់អំណាចបានទូទាំងប្រទេស។ ខ្មែរក្រហម បានចាត់តាំងឱ្យ សាវី ធ្វើការងារនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យឃុំបេង មានសមាជិកចំនួន១៥នាក់ ប្រធានក្រុមឈ្មោះ ជិន (ស្លាប់) និង យឺ។ តួនាទីរបស់ សាវី នៅពេលនោះគឺមើលថែអ្នកជំងឺទូទៅ។​ ការធ្វើការងារនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យ សាវី បានរៀនសូត្រពីការធ្វើថ្នាំ និងការបង្កើតកូន។ ក្រោយមកទៀតខ្មែរក្រហមបានបញ្ជូនឱ្យគាត់ធ្វើការនៅតាមភូមិខាងផ្នែករែកបាយយកទៅឱ្យចាស់ជរាដែលមិនអាចដើរបាននៅតាមផ្ទះនីមួយៗ។

សាវី បាននិយាយថា នៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហមមានបញ្ហាខ្វះខាតអាហារខ្លាំង។ របបអាហារក្នុងមនុស្សម្នាក់ គឺទទួលបានមួយវែក។ គាត់បានបន្តថា នៅពេលនោះប្រជាជនមិនសូវបានហូបបាយនោះទេ ភាគច្រើនគឺបបរ ជាមួយនឹងសម្លម្ជូរព្រលឹត និងម្ជូរត្រកួន។ គាត់បានបន្ថែមថា សម្លនៅពេលនោះស្លមិនសូវប្រើប្រហុកឡើយ សូម្បីតែពេលធ្វើទឹកគ្រឿងក៏មិនសូវប្រើប្រហុកច្រើនដែរ។

នៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ប្រជាជនត្រូវធ្វើការងារស្មើដៃគ្នា។ សាវី បាននិយាយថា នៅក្នុងរបបនោះ គាត់ក៏ដូចជាប្រជាជនដទៃដែលមានតួនាទីធ្វើការងារដូចគ្នា គ្រាន់តែពេលនោះគាត់មានតួនាទីជាគ្រូពេទ្យ។ ហេតុនេះហើយគាត់មិនសូវមានការងារលំបាកដូចជាប្រជាជនដែលធ្វើការងារនៅតាមការដ្ឋានជីកប្រឡាយ, លើកទំនប់ ឬធ្វើស្រែចម្ការនោះទេ។

សាវី បានរៀបការជាមួយប្ដីរបស់គាត់នៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម។ ខ្មែរក្រហមបានចាត់តាំងឱ្យប្រជាជនចំនួន៥០គូដែលរៀបការក្នុងថ្ងៃតែមួយ ក្នុងនោះក៏មាន សាវី ដែរ។ ប្ដីរបស់ សាវី មានតួនាទីជាយោធាខ្មែរក្រហម។ គាត់បាននិយាយប្រាប់ទៅកាន់អ្នកស្ម័គ្រចិត្តកម្ពុជានៃអង្គការមជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជាថា ប្រធានក្រុមរបស់ប្ដីគាត់បាននាំយោធាមួយក្រុមមកមន្ទីរពេទ្យដែលគាត់ធ្វើការ។ យោធាទាំងអស់ មកទីនោះដើម្បីមើលគូស្រករ។ សាវី បានបន្តថា ប្ដីរបស់គាត់បានឃើញគាត់ និងស្រឡាញ់ក៏បានស្នើសុំទៅប្រធានក្រុមដើម្បីរៀបការ។

ក្រោយពីរៀបការរួច ប្ដីរបស់សាវី បានសម្រាកពីការងារយោធា។ អ្នកទាំងពីរបានស្នាក់នៅជុំគ្នាមួយរយៈ ប្ដីរបស់គាត់បានចេញទៅស្រុកកំណើតធ្វើជាយោធាវិញ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះ សាវី​ មិនដែលបានជួបប្ដីរបស់គាត់ទៀតនោះទេ រហូតដល់ពេលមួយមាន់អ្នកស្គាល់បានប្រាប់ថា ប្ដីរបស់គាត់បានបាត់បង់ជីវិត។ នៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម បងប្រុសរបស់សាវី ម្នាក់មានតួនាទីជាគ្រូពេទ្យ បានបាត់ខ្លួន។ ចាប់តាំងពីបងប្រុសរបស់គាត់ចេញទៅព្យាបាលឱ្យក្រុមយោធានៅតាមសរមភូមិគឺបាត់ដំណឹងតាំងពីពេលនោះមក។

នៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម វត្តអារាមមិនមានប្រជាជនទៅប្រារព្ធពិធីបុណ្យសាសនា និងសាលារៀនគ្មានសិស្សានុសិស្សទៅសិក្សាស្វែងយល់។ វត្តអារាម និងសាលារៀនមួយចំនួនមានសភាពស្ងាត់ជ្រងំ ចំណែកខ្លះទៀតបានផ្លាស់ប្ដូរទៅជាឃ្លាំងដាក់សម្ភារ, ជាកន្លែងស្នាក់នៅរបស់ប្រជាជនដែលជម្លៀសមកពីតំបន់ផ្សេង​ និងជាកន្លែងចិញ្ចឹមសត្វ។ ការគោរពប្រណិប័តន៍សាសនាទាំងអស់នៅកម្ពុជាត្រូវបានលុបបំបាត់ចោល។ បន្ទាប់ពីរបបខ្មែរក្រហមបានដួលរលំ សាវី និងគ្រួសារបានត្រឡប់មករស់នៅភូមិកំណើតវិញ៕

សម្ភាសន៍ដោយ៖ ឆៃ កន្និកា ថ្ងៃទី១៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤

អត្ថបទដោយ៖ នេន ស្រីមុំ