(ខេត្តស្វាយរៀង)៖ ហ៊ុយ សាខន មានអាយុ ៧៣ឆ្នាំ មានស្រុកកំណើត និងបច្ចុប្បន្នរស់នៅភូមិក្រាំងលាវ ឃុំស្វាយធំ ស្រុកស្វាយជ្រំ ខេត្តស្វាយរៀង។ សាខន មានឪពុកឈ្មោះ ហ៊ុយ ហ៊ឹម និងម្តាយឈ្មោះ គល់ វ៉ាន់ ហើយគាត់ជាកូនពៅក្នុងគ្រួសារដែលមានបងប្អូនចំនួន ៨នាក់ (ស្រី ៥នាក់)។ សាខន រៀនបានថ្នាក់ទី៨ នាសម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម ហើយបច្ចុប្បន្នប្រកបរបរជាអនុប្រធានភូមិក្រាំងលាវ។

ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥ នៅពេលខ្មែរក្រហមឡើងកាន់អំណាច សាខន ត្រូវបានជ្រើសរើសឱ្យទៅធ្វើការងារនៅកន្លែងនេសាទត្រី ស្ថិតនៅខេត្តកណ្តាល​ រយៈពេលប្រមាណមួយខែទើបបញ្ជូនត្រឡប់មកស្រុកស្វាយជ្រំវិញ។ ពេលមកដល់ស្រុក សាខន បានឃើញស្ថានភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជនចាប់ផ្តើមផ្លាស់ប្តូរទាំងស្រុង ដោយប្តូរពីលក្ខណៈឯកជនទៅជាសមូហភាពទាំងការស្នាក់នៅ ការហូបចុក និងការធ្វើការងារ។ សាខន អង្គការបានតម្រូវឱ្យទៅរស់នៅក្នុងសហករណ៍ និងហូបចុកនៅរោងបាយរួម។ ក្រោយមកគាត់ទទួលដំណឹងថាសមាជិកគ្រួសាររបស់បងប្រុសចំនួន ២គ្រួសារ ត្រូវបានជម្លៀសទៅខេត្តកំពង់ឆ្នាំង និងត្រូវបានសម្លាប់ចោលទាំងអស់។ ចំពោះការងារនៅក្នុងកងចល័តវិញ អង្គការបានតម្រូវឱ្យគាត់បុកស្រូវដោយកំណត់ឱ្យបាន ៦ ទៅ ៧តៅ ក្នុងមួយថ្ងៃ។ ចំណែកឯនៅរដូវវស្សា គាត់និងកងចល័តត្រូវដកនិងស្ទូងសំណាបឱ្យបាន ១ហិកតា ក្នុងមួយថ្ងៃ។ ដោយសារតែរបបអាហារខ្វះខាត ហ៊ុយ សាខន ស្ទើរតែគ្មានកម្លាំងបុកស្រូវ និងស្ទូងសំណាបនោះទេ ប៉ុន្តែដោយសារខ្លាចអង្គការនាំយកទៅសម្លាប់ គាត់បានស៊ូទ្រាំធ្វើការងាររហូតទាល់តែគ្រប់តាមផែនការកំណត់។ បន្ទាប់មក ហ៊ុយ សាខន ត្រូវបានអង្គការបញ្ជូនទៅស្រុករមាសហែក ដើម្បីជីកប្រឡាយ។ ការងារជីកប្រឡាយនៅពេលនោះមានភាពលំបាកខ្លាំង ព្រោះជាដីនារដូវប្រាំងខ្វះខាតទឹក ដែលធ្វើឱ្យដីមានសភាពរឹងខ្លាំង។

នៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម សាខន ក៏បានឃើញការបំផ្លិចបំផ្លាញសម្បត្តិវប្បធម៌ផងដែរ ជាពិសេសគឺការបំផ្លាញព្រះវិហារ និងសាលាឆាន់ពីសំណាក់ឈ្លបនៅវត្តស្វាយធំ។ ចំណែកឯការរៀបការវិញ ហ៊ុយ សាខន ឃើញខ្មែរក្រហមបង្ខំយុវជន-យុវនារី នៅក្នុងសហករណ៍ឱ្យរៀបការជាមួយគ្នា ទាំងដែលពួកគេមិនដែលស្គាល់គ្នាពីមុនមក។ ការរៀបការម្តងៗ មានចំនួនចាប់ពី ១០គូ រហូតដល់រាប់រយគូក៏មាន។ ពិធីនោះមិនមានភ្លេងបុរាណ ឬមានវត្តមានឪពុកម្តាយទាំងសងខាងចូលរួមឡើយ គឺអង្គការគ្រាន់តែឱ្យសាមីខ្លួនអង្គុយតម្រៀបជាជួរ និងឡើងប្តេជ្ញាចិត្តម្តងម្នាក់ៗនៅចំពោះមុខអង្គការជាការស្រេច។ នៅពេលរបបខ្មែរក្រហមជិតដួលរលំ សាខន ត្រូវបានជម្លៀសទៅតំបន់ទួលល្ហុង។ រស់នៅទីនោះបានមិនប៉ុន្មាន គាត់ក៏បានត្រឡប់មកជួបជុំនៅស្រុកកំណើតវិញ បន្ទាប់ពីរបបខ្មែរក្រហមត្រូវបានផ្តួលរំលំដោយកងទ័ពរណសិរ្សសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា សហការជាមួយកងទ័ពវៀតណាម។ បច្ចុប្បន្ន សាខន ប្រកបរបរជាកសិករ និងជាអនុប្រធានភូមិក្រាំងលាវ ហើយគាត់មានជំងឺប្រចាំកាយដូចជា ជំងឺខ្សោយបេះដូង ជំងឺឫសដូងបាត និងជំងឺភ្នែកដុះកន្ទុយថ្លែន៕

សម្ភាសន៍ដោយ ឈិន ផនពៅពិសី ថ្ងៃទី៧ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤

អត្ថបទដោយ អេង សុខម៉េង